r.,
PILZNO - Co znaczy to słowo? Skąd się wzięło ? Dlaczego tym słowem nazwano osadę? Czy są na świecie inne Pilzna?
Nie wszystkie pytania znajdą odpowiedź. Wiadomo, że we wczesnym średniowieczu nazwy miejscowości przyjmowano od ludzi i od nich przenoszono na obszar przez nich zamieszkany. Były również nazwy od razu określające daną miejscowość. W obrebie tych grup prof. Taszycki wydziela nazwy topograficzne, rodowe, służebne i etniczne.Kazimierz Rymut w pracy "Nazwy miast Polski" podaje, że nazwa Pilzno pochodzi od rdzenia "Płzu" z dodaniem przyrostka "no", co oznacza teren śliski, mokry, podmokły. Może to odnosić się do topograficznego położenia Pilzna w dolinie Dulczy, rejonu podmokłych łąk nad Wisłoką, które z natury są mokre i śliskie. Byłoby to zgodne z tezą czeskiego uczonego A. Profusa, wg którego starosłowiańskie słowo "plzu" z dodatkiem samogłoski "i" oznacza to samo, co śliskie, a więc jako odnośnik do terenu. Wprawdzie koło Pilzna znajdują się tereny podmokłe, np. w Mokrzcu, na Bajorkach (kierunku Strzegocic, ulica Bujnowskiego) czy na Tarnowskiej Górce (ulica Legionów), lecz nie w takich ilościach by rzutowały na nazwe miasta. Dlatego pochodzenie nazwy Pilzno należy szukać jeszcze w innych uwarunkowaniach.
Wg teorii lansowanej przez niemieckiego etymologa Meyrhofera, nazwa Pilzno pochodzi od staroindyjckiego słowa "plzno" dlatego, że tereny dzisiejszego Pilzna były zamieszkane przez ludy koczownicze przybyłe ze wschodu. Słowo to może oznaczać zamek lub ufortyfikowaną miejscowość lub wzmocnione domowiska rodowe, które następnie połączone w gród czy osadę magły mu nadać nazwę. Prawdopodobnie interresujący nas teren składał się z czterech kolisk obronnych zwanych "plsami" i być może to własnie jest podstawą do wywiedzenia rodowodu nazwy miasta. Następnie zgodnie z tendencją starosłowiańską do zmiękczania sylab, oddzielono dwie sąsiadujące ze sobą spółgłoski trudne do wymawiania samogłoską "i", co spowodowało wymawianie słowa "plzno" znacznie łatwiejszym czyli "pilzno". Teoria ta współgra z faktami hisorycznymi, które mówią o Słowianach jako ludach indoeuropejskich, zasiedlających te tereny w II wieku n.e.
Poprzez ewolucje języka mogło wykształcić się słowo PLZN + NO = PLZNO aż do dzisiejszego PILZNO. We wczesnosłowiańskich czasach w ramach migracji rozwijało się osadnictwo również na tych terenach i dlatego przypisuje się nadanie imienia Pilzno osadzie utworzonej przez Czechów i bezpośrednie przeniesienie nazwy Pilzna czeskiego na nasz teren. Hipoteza ta jednak jest bardzo mało prawdopodobna ze względu na zasiedlanie tych terenów przez ludność germańską. Jedna z ulic Pilzna nosiła imię Niemiecka, a w spisach ludności z XVI i XVII w rzadkością są nazwiska o czeskim brzmieniu.
Rejon Pilzna przed wiekami był znany z produkcji sukna, które produkowane było techniką pilśnienia, a w związku z tym nazwa Pilzno może pochodzić od słów "pilśń", "pilśnić' "pilśnianka", które oznaczają grube sukno lub ubiór z grubego sukna.
Wszystkie przytoczone hipotezy są prawdopodobne, ale... problem pozostaje, a nazwa wcale nie tak niespotykana jak mogłoby się wydawać. Oprócz naszego jest czeskie "PLZEN" jest kilka innych osad noszących nazwą Pilzno na terenie USA, które założyli pilzneńscy emigranci w XIX w. budując w nich kościoły i w latach dwudziestych naszego stulecia utrzymując ścisłe kontakty z parafią pilzneńską.