I. O projekcie
Polski Projekt 400 Miast (w skrócie PP400M) jest jednym z największych programów profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych w Europie. Aktualna edycja Projektu jest drugą z kolei i będzie realizowana w latach 2006–2008. Podobnie jak pierwsza – jest finansowana ze środków Ministerstwa Zdrowia w ramach Narodowego Programu Profilaktyki Chorób Sercowo-Naczyniowych POLKARD 2006–2008. Całość proponowanych działań jest kierowana do małych gmin miejskich oraz miejsko-wiejskich – liczących do ośmiu tysięcy mieszkańców – w dwunastu województwach w Polsce: kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, pomorskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim oraz zachodniopomorskim.
Autorem Polskiego Projektu 400 Miast jest Akademickie Centrum Kliniczne Szpital Akademii Medycznej w Gdańsku, natomiast głównym podwykonawcą – PBS Medical NZOZ. Istotną cechą Projektu jest jego wieloośrodkowość – zaangażowanie wiodących ośrodków medycznych i akademickich z całego kraju.
II. Cele Polskiego Projektu 400 Miast
Cele ogólne:
- podniesienie świadomości zdrowotnej,
- propagowanie zachowań zdrowotnych,
- zwiększenie poziomu edukacji zdrowotnej,
- osiągnięcie poprawy stanu zdrowia.
Cele szczegółowe:
- wzrost świadomości dzieci i rodziców na temat przynależności do grupy ryzyka i spadek zachorowalności na choroby układu krążenia,
- wykrycie czynników ryzyka chorób układu krążenia i podjęcie leczenia,
- zwiększenie świadomości posiadania nadciśnienia tętniczego, cukrzycy i hipercholesterolemii (czynników ryzyka zawałów i udarów mózgu) i podjecie leczenia przez osoby z nowo wykrytymi zaburzeniami,
- zwiększenie świadomości zdrowotnej osób objętych interwencją,
- wzrost odsetka osób, które podjęły leczenie,
- zmniejszenie ilości przedwczesnych zawałów serca i udarów mózgu,
- wydłużenie życia w grupie objętej badaniem,
- poprawa dwukierunkowej komunikacji pomiędzy pacjentem a lekarzem,
- zmniejszenie wydatków na wyroby tytoniowe,
- redukcja liczby kobiet ciężarnych palących tytoń oraz narażonych na bierne palenie tytoniu,
- zwiększenie poziomu wiedzy kobiet ciężarnych na temat szkodliwego wpływu palenia tytoniu na płód i rozwój małego dziecka,
- zmniejszenie zachorowań dzieci na choroby odtytoniowe,
- zmniejszenie liczby urodzeń dzieci martwych oraz urodzeń dzieci z niską masą urodzeniową,
- zmniejszenie powikłań w czasie ciąży,
- wzrost motywacji do rzucenia palenia,
- stworzenie koalicji na rzecz ochrony płodu i małych dzieci przed biernym paleniem tytoniu,
- utworzenie miejsc realizacji zadań Projektu po inicjacji Programu w gminie,
- zachęcenie przedstawiciel samorządu lokalnego do kontynuacji działań rozpoczętych w Programie.
III. Na czym polega Polski Projekt 400 Miast?
W roku 2003 rozpoczęto przygotowania i wdrożono Polski Projekt 400 Miast. Była to pierwsza edycja Projektu, zakończona na przełomie 2005/2006.
Obecna, druga już edycja Programu zaplanowana jest na lata 2006-2008.
Głównymi celami Projektu są:
- podniesienie świadomości zdrowotnej,
- propagowanie zachowań zdrowotnych,
- zwiększenie poziomu edukacji zdrowotnej,
- osiągnięcie poprawy stanu zdrowia,
dzieci oraz dorosłych mieszkańców małych miast i miasteczek.
Polski Projekt 400 Miast w latach 2006-2008 obejmie swoim zasięgiem jedenaście województw: warmińsko-mazurskie, lubuskie, zachodniopomorskie, podkarpackie, łódzkie, kujawsko-pomorskie, podlaskie, lubelskie, świętokrzyskie, opolskie, pomorskie.
Grupami docelowymi Projektu są mieszkańcy najmniejszych gmin, liczących do 8 tysięcy mieszkańców na terenie miasta. W obrębie jedenastu wymienionych województw znajdują się 235 takie gminy.
Doboru województw do Projektu dokonano na podstawie trzech parametrów:
- stopień bezrobocia (wg GUS 2005),
- średni dochód (wg GUS 2005),
- niski poziom wsparcia społecznego (wg badania WOBASZ).
W 235 miastach objętych interwencją mieszka około 27 tysięcy dzieci i około 54 tysiące ich rodziców.
Działania w ramach Polskiego Projektu 400 Miast można podzielić na kilka wzajemnie uzupełniających się elementów:
- Program szkoleniowy dla personelu medycznego m.in. szkolenia z zakresu najnowszych standardów diagnostyczno-terapeutycznych w nadciśnieniu, cukrzycy i zaburzeniach lipidowych;
- Interwencja medyczna (badania przesiewowe u dzieci z klas piątych szkół podstawowych oraz u ich rodziców), której celem jest poprawa wykrywalności i skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych oraz cukrzycy;
- Program edukacji pacjentów z nowo wykrytym nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią, zespołem metabolicznym oraz cukrzycą;
- Program interwencji antytytoniowej składający się ze: szkoleń dla personelu medycznego w zakresie walki z narażeniem na dym tytoniowy oraz szkoleń położnych w zakresie prowadzenia programu antytytoniowego u kobiet ciężarnych i matek małych dzieci.
Interwencja medyczna wśród dzieci w wieku 11 lat
Planowane badania odbywają się w szkołach podstawowych. Po uzyskaniu zgody władz gminy i dyrekcji szkoły do szkoły wysłane zostają listy informujące o Projekcie i planowanych interwencjach wraz z formularzami informacji i zgody dla rodziców. W celu uzyskania zgody na badanie, na kilka dni przed przeprowadzeniem interwencji przez pielęgniarkę wychowawca klasy piątej wręcza każdemu uczniowi formularz informacji i zgody. Uczeń oddaje formularz do przeczytania i podpisania rodzicom, a następnie przynosi go do szkoły i oddaje wychowawcy. Wychowawca zbiera wszystkie zgody, odnotowuje czy wszyscy uczniowie przynieśli podpisane formularze i przekazuje je pielęgniarce przed wykonaniem badań.
W dniu badania przeszkolona pielęgniarka przeprowadza interwencję u
wszystkich dzieci, których rodzice wyrazili wcześniej zgodę. Wykonane zostaną pomiary ciśnienia tętniczego i antropometryczne (pomiar wzrostu, masy ciała, obwodów w pasie, biodrach) oraz przeprowadzony zostanie krótki wywiad. Wyniki przeprowadzonych badań zostają zapisane na formularzu badania. Ponadto pielęgniarka pozostawia każdemu dziecku zwięzłą informację na temat wyników wykonanych pomiarów i ich interpretacji, którą dziecko wraz z dołączonym zaproszeniem na badanie dla rodziców jest zobowiązane oddać rodzicom.
Interwencja wśród rodziców
W każdej gminie zostanie utworzony punkt pomiarowy. Pielęgniarka w punkcie pomiarowym, który będzie czynny w godzinach popołudniowych od 15:00 do 18:00:
- zbiera wywiad dotyczący wcześniej rozpoznanych chorób (nadciśnienia tętniczego, dyslipidemii, cukrzycy, choroby wieńcowej), wcześniejszych incydentów sercowo-naczyniowych (zawał serca, udar mózgu)oraz wywiad rodzinny w kierunku występowania chorób układu krążenia,
- dokonuje pomiarów antropometrycznych: wzrost, masa ciała, obwody talii, bioder, ramienia,
- wykonuje pomiary ciśnienia tętniczego,
- kieruje na badania laboratoryjne (poziom glukozy, lipidów i kreatyniny we krwi).
Uzyskane wyniki zostają następnie przeanalizowane przez pielęgniarkę pod kątem występowania zaburzeń i ryzyka wystąpienia incydentu sercowo–naczyniowego.
Wszystkie osoby bez wcześniej rozpoznanej cukrzycy z nieprawidłową glikemią
w badaniu są kierowane na powtórne badanie glukozy na czczo w innym dniu.
Osoby po przebytym incydencie sercowo-naczyniowym, a także osoby z nowo wykrytymi zaburzeniami i/lub z grupy bardzo wysokiego ryzyka wystąpienia zawału serca lub udaru mózgu są zapraszane do programów edukacyjnych.
Monitoring
Około sześć do dziewięciu miesięcy po zakończeniu interwencji w gminach zostanie wylosowana część dzieci, spośród tych, które wcześniej wzięły udział w Projekcie. Zostaną one poddane ponownemu badaniu. Do ich domów uda się pielęgniarka, która (tym razem w domu) ponownie wykona pomiary ciśnienia tętniczego oraz pomiary antropometryczne. W czasie wizyty przebadani zostaną również rodzice wylosowanych dzieci. Zostanie oceniony ich stan zdrowia (na podstawie niemal identycznych parametrów – bez pomiaru kreatyniny u rodziców - jak w interwencji medycznej w obu grupach) i świadomość czynników ryzyka chorób układu krążenia.